Published by: navy , On: Feb-08-2006

ลำดับเหตุการณ์ในอดีตเกี่ยวกับจังหวัดนครนายก

 พ.ต. ศรศักร ชูสวัสดิ์  รวบรวม
e-mail address:  shusawat@yahoo.com

 

นครนายกมีประวัติความเป็นมายาวนาน  เคยมีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ เป็นเมืองหน้าด่าน เมืองเสบียง และแหล่งจับช้าง แต่การศึกษาประวัติศาสตร์ (ท้องถิ่น) นครนายกอย่างจริงจัง และเป็นระบบ มีขึ้นไม่นานมานี้  การรวบรวมและจัดลำดับเหตุการณ์ในอดีตเกี่ยวกับจังหวัดนครนายกและการศึกษาประวัติศาสตร์นครนายกจึงเกิดขึ้น ด้วยความต้องการให้มีข้อมูลพื้นฐาน ง่ายๆ  เพื่อเป็นประโยชน์สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาประวัติศาสตร์นครนายกต่อไป   งานชิ้นนี้ถือเป็นงานสำรวจเบื้องต้น เพื่อประโยชน์สำหรับผู้ที่ต้องการค้นคว้าประวัติศาสตร์และเรื่องราวเกี่ยวกับจังหวัดนครนายกในด้านต่างๆ  เหตุการณ์ที่นำมาเรียงลำดับไว้นี้รวบรวมจากหนังสือและสิ่งพิมพ์ที่ค้นคว้าได้ในห้องสมุดกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า   และบางส่วนได้จากสำนักศึกษาธิการจังหวัดนครนายก  การตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลจึงกระทำได้จำกัด  กระนั้นก็ตาม ผู้รวบรวมหวังว่า ข้อมูลเหล่านี้จะเป็นประโยชน์ต่อ การศึกษาประวัติศาสตร์ นครนายก อีกทั้งกระตุ้นให้ผู้รู้และ ผู้สนใจประวัติศาสตร์นครนายก เก็บและเผยแพร่หลักฐานทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับจังหวัดนครนายก 

         เพื่อปรับปรุงข้อมูลในหน้านี้ให้ครอบคลุมกว้างขวาง ถูกต้อง และทันสมัย   ขอเชิญผู้สนใจส่งข้อมูลเกี่ยวกับจังหวัดนครนายกไปยังกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า 
http://www.crma.ac.th/histdept/nakorn_nayok/nayok1.htm

การจัดลำดับเหตุการณ์ แบ่งเป็น 3 สมัย โดยใช้อายุของอาณาจักรเป็นเกณฑ์ ดังนี้

สมัยอยุธยา (1893 - 2310)
สมัยธนบุรี (2310 - 2325)
สมัยรัตนโกสินทร์ แบ่งเป็น 5 ยุค โดยใช้ลักษณะเด่นของแต่ละช่วงเวลาเป็นเกณฑ์ ดังนี้

           - ยุคฟื้นฟูอาณาจักรแบบอยุธยา (2325 - 2394)
           - ยุคปรุงปรุงประเทศให้ทันสมัยแบบตะวันตก (2394 - 2475)
           - ยุคเปลี่ยนแปลงการปกครองสู่ระบอบประชาธิปไตย (2475 - 2500)
           - ยุคอำนาจนิยม (2500 - 2535)
           - ยุคปฏิรูปการเมือง (2535 - ปัจจุบัน)


สมัยอยุธยา (1893 - 2310)
 

2091
 
- รัชกาลสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ (2091 - 2111) โปรดเกล้าฯ ให้รื้อกำแพงเมืองนครนายก หลังศึกเสียพระศรีสุริโยทัย
- มีการเอ่ยชื่อเมืองนครนายกเป็นครั้งแรกในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา  (พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา)
 
2111
 
- นครนายกช่วยป้องกันกรุงศรีอยุธยาจากศึกพม่า
 
2113
 
- รัชกาลสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช (2112 - 2133) นักพระบรมราชา (2109-2119) กษัตริย์เขมรยกทัพไปตีกรุง ศรีอยุธยาผ่านนครนายก แต่ไม่สำเร็จ เมื่อถอยทัพกลับได้กวาดต้อนผู้คนจากบ้านนาและเมืองนครนายกไปด้วย
 
2127
 
- สร้างวัดทองย้อย อ.บ้านนา เป็นวัดของชาวมอญ
 
2130
 
- นักพระสัตถา (2119 - 2137) ครองเมืองละแวก ยกทัพตีเมืองนครนายก
- เกิดตำนาน  “เจ้าพ่อขุนด่าน หรือขุนหาญพิทักษ์ไพรวัน”
 
2136
 
- รัชกาลสมเด็จพระนเรศวร (2133 - 2148) ทรงยกทัพไปตีเมืองละแวก เข้าใจว่า ทรงยกทัพผ่านนครนายก
 
2203
 
- รัชกาลสมเด็จพระนารายณ์ (2199 - 2231) โปรดเกล้าฯ ให้เมืองนครนายกทำหน้าที่เกียกกายเมื่อทรงส่งทัพไปเชียงใหม่
 
2235
 
- รัชกาลสมเด็จพระเพทราชา (2231 - 2246) เกิดกบฏธรรมเถียร ซึ่งมีจุดเริ่มต้นในนครนายก
 
2239
 
- สมเด็จพระเพทราชาโปรดเกล้าฯ ให้นครนายกทำหน้าที่เกียกกายในการระงับศึกระหว่างหลวงพระบางกับล้านช้าง
 
2264
 
- รัชกาลสมเด็จพระเจ้าท้ายสระ (2251 - 2275) เสด็จฯ ไปไล่ช้างเถื่อนที่นครนายก
 
2305
 
- รัชกาลพระที่นั่งสุริยามรินทร์ (2301 - 2310) เกิดกบฏมอญ มีพระยาเกียรติและพระยารามเป็นหัวหน้า ชุมนุมพวกมอญที่ เขานางบวช นครนายก แล้วยกเข้าตีเมืองนครนายก
 
2309
 
- พระเจ้าตาก (สิน) หนีทัพพม่าจากกรุงศรีอยุธยาไปหัวเมืองชายทะเลตะวันออก ประทับพักทัพที่บ้านนาเริ่ง บ้างสันนิษฐานว่า บ้านนาเริ่ง อยู่ใน ต.ศรีนาวา อ.เมือง นครนายก บ้างว่า บ้านนาหินลาด ต.นาหินลาด อ.ปากพลี
 

 

สมัยธนบุรี (2310 - 2325)
 

2317
 
- สร้างวัดประสิทธิเวช อ.องครักษ์
 
2321
 
- สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกยกทัพไปตีเวียงจันทน์ หลวงพระบางและเมืองขึ้น
 
- มีการกวาดต้อนชาวลาวเวียงและลาวหัวเมืองฟากโขงตะวันออกไปไว้ที่นครนายก และหัวเมืองอื่นๆ
 
- สร้างวัดแก้วตา (ปีโดยประมาณ) แม่แก้วตา เป็นผู้สร้าง แม่แก้วตาเป็นคนเวียงจันทน์  อพยพมาเมื่อครั้งสมเด็จเจ้าพระยา มหากษัตริย์ศึก ยกทัพไปตีเวียงจันทน์ ผู้คนที่ถูกกวาดต้อนมาส่วนหนึ่งให้ไปอยู่ที่นครนายก บริเวณบ้านใหญ่ลาว (ปัจจุบันคือ บ้านใหญ่) (ปี 2460 วัดแก้วตารวมเข้าวัดอุดม ปัจจุบันใช้ชื่อ วัดอุดมธานี)
 
- ชาวลาวอพยพสร้างวัดท่าแดง อ.ปากพลี
 

 สมัยรัตนโกสินทร์ - ยุคฟื้นฟูอาณาจักรแบบอยุธยา (2325 - 2394)
 

2326
 
- รัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (2325 - 2352) เกิดกบฏอ้ายบัณฑิต ผู้ก่อกบฏมาจากนครนายก
 
- มีการกวาดต้อนคนมลายูไปไว้ชานกรุงเทพฯ และนครนายก
 
2369
 
- รัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (2367 - 2394) เกิดกบฏเจ้าอนุวงศ์ เมืองเวียงจันทน์
 
2370
 
 - พฤศจิกายน, หลังกบฏเจ้าอนุวงศ์ มีการกวาดต้อนลาวเวียงและลาวพวนไปไว้ที่นครนายกและหัวเมืองอื่นๆ  (บ้านหนองหัวลิง อ.ปากพลี)
 
2373
 
- พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสั่งให้นครนายกจัดซื้อข้าวขึ้นฉางไว้ใช้ในราชการสงครามกับอาณาจักรเพื่อนบ้านทาง ตะวันออก
 
 - มีการกวาดต้อนลาวจากหลวงพระบางไปไว้นครนายกและหัวเมืองอื่นๆ
 
2374
 
- พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสั่งให้นครนายกจัดซื้อข้าวขึ้นฉางไว้ใช้ในราชการ
 
2380
 
- มีการเกณฑ์คนจากนครนายกไปร่วมสร้างกำแพงเมืองพระตะบอง
 
2383
 
- มีการเกณฑ์คนจากนครนายกไปร่วมทัพป้องกันเมืองพระตะบองและเสียมราฐะบ
 

 
สมัยรัตนโกสินทร์ – ยุคปรุงปรุงประเทศให้ทันสมัยแบบตะวันตก (2394 - 2475)
 

2397
 
- มีการพิมพ์บันทึกภาษาฝรั่งเศสของสังฆนายกปาเลกัวซ์ ( Mgr. Pallegoix) Description du Royaume Thai ou Siam  ที่กรุงปารีส หนังสือเล่มนี้กล่าวถึงนครนายกไว้ด้วย (สันต์ ท. โกมลบุตร แปลเป็นไทยและให้ชื่อเรื่องว่า "เล่าเรื่องกรุงสยาม")
 
2398
 
- พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (2394 - 2411) ทรงทำสนธิสัญญาทางพระราชไมตรีและการพาณิชย์กับอังกฤษ หรือที่เรียกว่า "สนธิสัญญาบาวริง"  (Bowring Treaty) ผลของสัญญาทำให้โครงสร้างทางเศรษฐกิจของไทย เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่
 
2406
 
- พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จฯ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมขุนบำราบปรปักษ์เป็นแม่กองตรวจโพน เสด็จฯ ไปคล้องช้างเผือกที่นครนายก
 
2415
 
- พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (2411 - 2453) โปรดเกล้าฯ ให้ต้อนช้างโขลงหลวง ซึ่งพบว่ามีช้างเผือกรวมอยู่ด้วย ไปคล้องหน้าพระที่นั่งที่เพนียดอยุธยา
 
2428
 
- เปิดที่ทำการการไปรษณีย์โทรเลข เมืองนครนายก
 
2431
 
- มีการตั้งบริษัทขุดคลองแลคูนาสยาม หรือกอมปนีขุดคลองแลคูนาสยาม (Siam Lands, Canal and Irrigation Company) เพื่อขอสัมปทานขุดคลองในทุ่งหลวงหรือทุ่งรังสิต เพื่อขยายเนื้อที่นา บริษัทฯ ได้รับสัมปทานในปีเดียวกันนั้น  
 
2433-5
 
- บริษัทขุดคลองแลคูนาสยามดำเนินการโครงการรังสิต ทำให้มีการขุดคลองเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยาและแม่น้ำนครนายก และมีการขุดคลองซอยต่างๆ
 
2435
 
- มีการปฏิรูปการปกครองส่วนกลาง จัดตั้งกระทรวง 12 กระทรวง
 
2436
 
- ตั้ง อ.บุ่งไร่ มีที่ทำการที่บ้านบุ่งไร่ ปัจจุบันอยู่ใน ต.ศรีนาวา อ.เมือง นครนายก (ปี 2446 เปลี่ยนชื่อเป็น อ.หนองโพธิ์ )
 
- เข้าใจว่า นครนายกในระยะนี้ประกอบไปด้วย อ.บุ่งไร่ อ.ท่าช้าง (ที่ว่าการอยู่บ้านท่าช้าง ฝั่งขวาของแม่น้ำนครนายก ที่ตำบลบางอ้อ  ซึ่งเป็นบริวเณที่คลองบ้านนาไหลบรรจบกับแม่น้ำนครนายก เป็นตลาดซื้อขายสินค้าจากกรุงเทพฯ ที่ขนส่งมาทางคลองเสาวภาผ่องศรี พ.ศ. 2446 ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอท่าช้างไปที่บ้านดอนยางหรือดงยาง  และเปลี่ยนชื่อเป็น อ.บ้านนา) และ อ.วังกระโจม (ที่ว่าการอำเภออยู่ระหว่างวัดอินทรารามและวัดส้มป่อย ฝั่งซ้ายแม่น้ำนครนายก – 2439 ย้ายที่ว่าการอำเภอไปฝั่งขวาแม่น้ำนครนายก และปี 2481 เปลี่ยนชื่อเป็น อ. เมืองนครนายก)
 
2437
 
- เริ่มการปกครองที่เรียกว่า  "การเทศาภิบาล" อย่างเป็นทางการ
 
- ตั้งมณฑลปราจีน ประกอบด้วย 4 เมือง คือ ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา นครนายก และพนมสารคาม ตั้งที่บัญชาการมณฑลที่เมือง ปราจีนบุรี
 
2439
 
- ย้ายที่ว่าการอำเภอวังกระโจม จากฝั่งซ้ายแม่น้ำนครนายกไปอยู่ภายในกำแพงเมืองเก่าทางฝั่งขวาของแม่น้ำนครนายก ห่างจากที่เดิมประมาณ 200 เมตร
 
2440
 
- สร้างวัดหนองคันจาม ต. บ้านพริก อ.บ้านนา  ทุ่งหลังวัดเคยเป็นที่ชุมนุมของโขลงช้าง และเคยมีพิธีที่คล้องช้างที่นี่ด้วย
 
- มีการออกข้อบังคับลักษณะปกครองหัวเมือง  ร.ศ. 116  เป็นการยกเลิกการปกครองหัวเมืองในระบบ กินเมือง
 
2442
 
- มีวัดคริสต์ที่บ้านเล่า ต.ท่าทราย (วัดพระยาสามองค์ - ปัจจุบันคือวัดคริสตประจักษ์)
 
2445-47
 
- แต่งตั้งผู้ว่าราชการเมือง (จังหวัด) นครนายก คนแรก (ภายหลังการยกเลิกระบบกินเมือง) คือพระยาพิบูลย์สงคราม (จอน)
 
2445
 
- ชาวบ้านบริจาคเงินสร้างโรงเรียนอุดมพิทยาคาร ซึ่งตั้งอยู่ที่วัดอุดมธานี อ.วังกระโจม
 
- สร้างศาลากลางจังหวัดหลังแรก ปัจจุบันคือบริเวณที่ตั้งธนาคารกรุงศรีอยุธยาและธนาคารกรุงเทพฯ (ปี 2520 ศาลากลางจังหวัดย้ายไปที่ตั้งปัจจุบัน)
 
2446
 
- เปลี่ยนชื่อ อ.บุ่งไร่ เป็น อ.หนองโพธิ์ (ปี 2448 เปลี่ยนเป็น อ. เขาใหญ่ ปี 2460 เปลี่ยนชื่อเป็น อ. ปากพลี)
 
- 1 สิงหาคม,  ย้ายที่ว่าการอำเภอท่าช้างไปบ้านดอนยางหรือดงยาง และเปลี่ยนชื่อ อ.ท่าช้าง เป็น อ.บ้านนา ในสมัยที่ นายจิตรเป็นนายอำเภอคนแรก สันนิษฐานว่าชื่อ อ.บ้านนา มาจากชื่อบ้านนาเริ่ง  ซึ่งมีชื่อปรากฏอยู่ในพงศาวดาร   (เพี้ยนเป็นบ้านนากะเริ่ง หรือหนองอีเริ่ง) และอยู่ติดกับบ้านดงยาง
 
2447 
 - นครนายก มี 4 อำเภอ ได้แก่ อ.วังกระโจม อ.องครักษ์ อ.บ้านนา และอ.หนองโพธิ์
 
- มกราคม, บริษัทขุดคลองแลคูนาสยามได้รับพระบรมราชานุญาตให้ขุดคลองตาม "โครงการทุ่งนครนายกหรือดงละคร" ระยะทาง 72 กิโลเมตร  
2448
 
- ย้ายที่ว่าการ อ.หนองโพธิ์ ไปอยู่บ้านท่าแดง ต.ปากพลี และเปลี่ยนชื่อเป็น อ.เขาใหญ่ (ปี 2460 เปลี่ยนชื่อเป็น อ.ปากพลี)
 
2451
 
- พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสเมืองต่างๆ ในมณฑลปราจีน และเสด็จฯ ทอดพระเนตรดงละคร
 
2455
 
- รัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (2453-2468) มีการสร้างวัดโบสถ์พระผู้ไถ่เสาวภา อ.องครักษ์ นครนายก เป็นวัดนิกายคาทอลิก เดิมชื่อวัดหัวควาย  
- สร้างวัดนักบุญยอแซฟ หนองรี ต.ศรีกะอาง อ.บ้านนา นครนายก
 
2460
 
- เปลี่ยนชื่อ อ.เขาใหญ่ เปลี่ยน อ.ปากพลี
 
- ตั้งสุขาภิบาล อ.วังกระโจม
 
- วัดแก้วตารวมเข้าวัดอุดม ให้ชื่อใหม่ว่า  "วัดอุดมรัตนาวาส" (ต่อมาได้ชื่อใหม่ว่า "วัดอุดมธานี")
 
2463
 
- วัดอุดมรัตนาวาสได้รับประทานนามจากสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญานวโรรส สมเด็จพระสังฆราช ว่า "วัดอุดมธานี")
 
- เปลี่ยนฐานะเมืองนครนายกเป็นจังหวัดนครนายก ยังขึ้นอยู่กับมณฑลปราจีน
 
2464
 
- พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประกาศใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา ให้มีการจัดการศึกษาภาคบังคับ
 
2466
 
- เริ่มโครงการนครนายก (โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษา นครนายก) แต่หยุดไปก่อนแล้วเสร็จ (เริ่มดำเนินการอีกครั้งในปี 2470)
 
2468
 
- สร้างโรงเรียนยี่กรุณจิตต์ จากเงินบริจาคของนายยี่  คู้หย่ง (ปรีชาวุฒิ) และชาวบ้าน  เป็นโรงเรียนประชาบาล บ้านเล่า ต.ท่าทราย อ.เมือง  เป็นโรงเรียนภายใต้การอุปถัมภ์ของวัดพระยาสามองค์ (ปัจจุบัน - วัดพระคริสตประจักษ์) โรงเรียนแห่งนี้จัดเป็นโรงเรียนประชาบาลรุ่นแรกๆ หลังจากรัชกาลที่ 6 ทรงประกาศใช้พระราชบัญญัต การประถมศึกษา  (25 มิถุนายน 2482 เปลี่ยนสถานะเป็นโรงเรียนราษฎร์ และยุบไปในปี 2516)
 
2470
 
- เริ่มโครงการนครนายก (โครงการส่งน้ำและรักษา นครนายก) ที่หยุดลงไปในปี 2464 โดยย้ายหัวงานไปที่บ้านท่าหุบ ต.ท่าช้าง อ.เมือง
 
2471
 
- บริษัทตงก๊กเริ่มนำภาพยนตร์เข้ามาฉายที่ตลาดวังกระโจม
 
2475
 
- พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระราชานุญาตให้ประธานกรรมการสุขาภิบาลนครนายก จัดตั้ง โรงจำหน่ายกระแส ไฟฟ้า ที่ อ.วังกระโจม
 

 

สมัยรัตนโกสินทร์ - ยุคเปลี่ยนแปลงการปกครองสู่ระบอบประชาธิปไตย (2475-2500)


 
2475
 
- ย้ายที่ว่าการอำเภอวังกระโจมหลังเก่าไปใช้ศาลจังหวัดหลังเก่า ศาลจังหวัดย้ายไปสร้างใกล้ที่ว่าการอำเภอวังกระโจมหลังเดิม
 
2476
 
- เริ่มดำเนินการโครงการนครนายกอีกครั้งหนึ่ง (แล้วเสร็จ บางส่วนปี 2479  แล้วเสร็จทั้งหมดปี 2497)  
- ประกาศใช้พระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานเทศบาล พ.ศ. 2476 
- รองอำมาตย์ ก้าน  สภานนท์ ครูใหญ่ โรงเรียนนครส่ำสงเคราะห์ (นครนายกวิทยาคม) โรงเรียนประจำจังหวัดนครนายก ได้เรียบเรียงประวัติเมืองนครนายก และได้สรุปจากคำบอกเล่าว่า ชื่อเมืองนครนายกมาจากการไม่เก็บค่านา  (ยกค่านา) จากราษฎรของพระมหากษัตริย์พระองค์หนึ่ง ในอดีต 
- 15 พฤศจิกายน, มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรก พันเอกพระยาวิเศษสิงหนาท (หร่าย รัตนกสิกร) ได้รับเลือกตั้ง
 
2477
 
- วัดอุดมธานีก่อตั้ง "โรงเรียนนายกวัฒนากร" เปิดสอนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6  นับเป็นโรงเรียนการกุศลของ วัดพุทธศาสนาแห่งแรกในไทย  
- สร้างวัดพระนางมารีย์ ผู้มีปฏิสนธินิรมล ต.บางสมบูรณ์ อ.องครักษ์
 
2478
 
- กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนดงละคร ต. ดงละคร เป็นโบราณสถาน  
- ยกฐานะสุขาภิบาลวังกระโจม เป็นเทศบาล
 
2479
 
-1 มิถุนายน,   ตั้งโรงเรียนประถมอาชีพ ที่วัดส้มป่อย โดยการสนับสนุนของพระครูสุขุม สมาจารย์ หลวงบรรณาสารประสิทธิ์ (เจ้าเมือง)  และขุนสรรเทพพิสาร (ธรรมการเมือง) [2483 ย้ายโรงเรียนไปที่วัดป่าเรไร  พัฒนาเป็นโรงเรียนช่างไม้ นครนายก (2493) โรงเรียนการช่างนครนายก (2499) โรงเรียนเทคนิคนครนายก (2522) วิทยาลัยเทคนิคนครนายก (2524) ตามลำดับ]
 
-1 กรกฎาคม, ตั้งโรงเรียนบ้านนา (นครนายกพิทยากร)
 
2480
 
- 7 พฤศจิกายน, มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร   จังหวัดนครนายกมีสถิติผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้งมากที่สุด ร้อยละ 80.50  
- ตั้งโรงเรียนสิงห์ประสาทวิทยา ในสังกัดวัดนักบุญยอแซฟ หนองรี อ.บ้านนา นครนายก 
- กำเนิดสุขศาลาปู่วัง-ย่าเคลือบ  อ.บ้านนา โดยการบริจาคของปู่วัง ย่าเคลือบ  สุขชม สุขศาลานี้พัฒนาเป็นโรงพยาบาล บ้านนาในปัจจุบัน
 
2481
 
- เปลี่ยนชื่อ อ.วังกระโจม เป็นอำเภอเมืองนครนายก 
- 17 พฤศจิกายน, มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร  จังหวัดนครนายกมีสถิติผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้งมากที่สุด ร้อยละ 67.36 
- มีสภาจังหวัดเกิดขึ้น มีหน้าที่เป็นที่ปรึกษาผู้ว่าราชการจังหวัด สมาชิกสภาจังหวัดมาจากเลือกตั้งทางอ้อม
 
2483
 
- เริ่มใช้ตราประจำจังหวัด รูปช้างชูรวงข้าว และมีกองฟางอยู่ด้านหลัง
 
2484
 
- ทางราชการเปลี่ยนชื่อบ้านใหญ่ลาว อ.เมือง นครนายก เป็น ต.บ้านใหญ่  
- 27 มีนาคม, กระทรวงกลาโหมเสนอโครงการสร้างโรงงานทำหินที่เขาชะโงก  (แต่ในที่สุดไม่ได้ดำเนินการตามโครงการ)  
- ธันวาคม, ญี่ปุ่นยกทัพผ่านนครนายกไปกรุงเทพฯ
 
2486
 
- 1 มกราคม,  ยุบ จ.นครนายก ไปขึ้น จ.ปราจีนบุรี  
- อ. เมืองนครนายก อ.ปากพลี และอ.องครักษ์ ไปขึ้น จ.ปราจีนบุรี  อ.บ้านนา ไปขึ้น จ.สระบุรี  
- เปลี่ยนชื่อ อ.เมืองนครนายก เป็น อ.นครนายก  
- พล.ท. อาเคโตะ นากามูระ ผู้บัญชาการกองทัพภาคที่ 18 ของญี่ปุ่น หรือกองทัพ “งิ” ไปสำรวจภูมิประเทศ จ.นครนายก  
- ญี่ปุ่นตั้งกองทหารที่นครนายก และเขาชะโงก เนื่องจากรัฐบาลจอมพล ป. ไม่ยอมให้ไปตั้งกองทหารที่ จ. ปราจีนบุรี และสระบุรี ตามคำขอของญี่ปุ่นในปี 2487
 
2489
 
- 9  พฤษภาคม, ตั้ง จ.นครนายกขึ้นใหม่
 
2495-96
 
- พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์วรพินิตทรงสร้างสวนเรียกว่า วังตะไคร ้เป็นที่ประทับพักผ่อนส่วนพระองค์ หลังเสด็จสิ้นพระชนม์ในปี 2502 ม.ร.ว. พันธุ์ทิพย์ บริพัตรได้เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชม
 
2495
 
- 12 กรกฎาคม, มีพิธีวางศิลาฤกษ์ที่ว่าการอำเภอเมือง
 
2497
 
- ตัดถนนสุวรรณศร
 
2498
 
- ประกาศใช้ พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด พ.ศ. 2498 มีการเลือกสมาชิกสภาจังหวัดโดยตรง
 
 

สมัยรัตนโกสินทร์ - ยุคอำนาจนิยม (2500 - 2535)

 2500
 
- 17 พฤษภาคม, ตั้งโรงเรียนองครักษ์ อ.องครักษ์  
- สำนักวัฒนธรรมทางวรรณกรรม สภาวัฒนธรรมแห่งชาติ จัดพิมพ์หนังสือ นครนายก, รวบรวมโดยผู้ว่าราชการจังหวัด และคณะกรมการจังหวัดนครนายก เนื่องในโอกาสการจัดงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ พ.ศ. 2500
 
2501
 
- 10 มิถุนายน, การประปานครนายก เปิดดำเนินการเป็นครั้งแรก
 
2502
 
- รัฐบาลจอมพลสฤษด์  ธนะรัชต์ตั้งสภาพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติ (ปัจจุบันคือ สำนักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ)
 
2502-05
 
- กองทัพบกตั้งกองพันทหารสื่อสารที่เขาชะโงก ต่อมาขยายเป็นโรงเรียนนายสิบทหารสื่อสาร
 
2503
 
- รัฐบาลจอมพลสฤษด์  ธนะรัชต์ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับแรก (ปีงบประมาณ 2504-09) 
 
250
 
- 11 กันยายน, ประกาศให้เขาใหญ่ เป็นอุทยานแห่งชาติ นับเป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของไทย
 
2509
 
- รัฐบาลจอมพลถนอม  กิตติขจร ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่สอง (2510-14) 
- ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งฉบับที่ 2 (ปีงบประมาณ 2510-14)
 
2514
 
- มีการสำรวจโครงการสร้างเขื่อนในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ แต่ระงับไว้ชั่วคราว เนื่องจากเลขาธิการนิยมไพรสมาคมคัดค้าน  
- ชาวบ้านนครนายกเรียกร้องให้มีการสร้างเขื่อน "บ้านท่าด่าน" (เหวนรก) อ. ปากพลี  
- ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งฉบับที่ 3  (ปีงบประมาณ 2515-19)
 
2515
 
- คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร และนักศึกษาได้ดำเนินขุดค้นแหล่งโบราณคดีดงละคร นายดุสิต  บุญธรรม ชาวนครนายก ที่ปรึกษาฝ่ายการเมืองคณะปฏิวัติ (รัฐบาลจอมพล ถนอม  กิตติขจร) เป็นผู้จัดหางบประมาณให้  นายพิสิฐ  เจริญวงศ์ อาจารย์คณะโบราณคดี (ขณะนั้น) เป็นผู้อำนวยการขุดค้น
 
2516-18
 
- นางปรานี  วงษ์เทศ อาจารย์คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากรเข้าไปศึกษาวัฒนธรรมและประเพณีต่างๆ ที่บ้านหนองหัวลิง และหนองแสง อ. ปากพลี และได้ศึกษาเพลงกล่อมเด็กของลาวพวน
 
2518
 
- บริษัทศีรษะกระบือ จำกัด ยกที่ดินจำนวน 947 ไร่ 2 งาน อ.องครักษ์ ให้มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  ในสมัยศาสตราจารย์ ดร.สุดใจ  เหล่าสุนทร เป็นอธิการบดี เป็นที่ตั้งมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒในปัจจุบัน
 
2517
 
- กองโบราณคดี กรมศิลปากร ขุดค้นโบราณสถานดงละคร 
- มีการศึกษาเรื่อง "การสังสรรค์วัฒนธรรมของชาวไทยมุสลิมในหมู่บ้านช่องตะเคียน อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก"  โดยประสิทธิ์ ตาตินิจ
 
2518
 
 - 31 ธันวาคม, เริ่มการปฏิรูปที่ดินในจังหวัดนครนายก  โดยเริ่มที่ อ.บ้านนาและอ.องครักษ์
 
2519
 
- 26 ธันวาคม, พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ตรวจภูมิประเทศที่จะสร้างเขื่อน "บ้านท่าด่าน" (เหวนรก) 
 - ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งฉบับที่ 4  (ปีงบประมาณ 2520-24)
 
2520-23
 
- การดำเนินการสร้างโครงการท่าด่าน ซึ่งเป็นโครงการพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช  เพื่อนำน้ำในคลองท่าด่านไปใช้ประโยชน์ ด้วยการก่อสร้างฝ้ายคอนกรีตเสริมเหล็กปิดกั้นคลองท่าด่าน
 
2520
 
- สร้างศาลากลางจังหวัดหลังใหม่ริมถนนสุวรรณศร นอกเขตเทศบาล (ศาลากลางหลังเดิมอยู่ในตัวเมือง)
 
2521
 
- งานบูรณะวัดใหญ่ทักขิณาราม อ.เมือง
 
2522
 
- พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ทอดพระเนตรโครงการชลประทานคลองท่าด่าน ต.หินตั้ง อ.เมือง นครนายก  
- 1-7 มีนาคม, งานผูกพัทธสีมาวัดใหญ่ทักขิณาราม ต.บ้านใหญ่ อ.เมือง (อุโบสถหลังใหม่)  
- งานสมโภช 80 ปี วัดพระคริสตประจักษ์ บ้านเล่า ต.ท่าทราย อ.เมือง 
 
2523
 
- 8 มกราคม, กองทัพบกจัดตั้ง “โครงการเกษตรรวมใจอันเนื่องมาจากพระราชดำริ” บริเวณเขาชะโงก เพื่อพัฒนาพื้นที่บริเวณเขาชะโงก ต่อมา คือ “ศูนย์พัฒนาการเกษตรเบ็ดเสร็จ”  
- กระทรวงศึกษาธิการจัดตั้งศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครนายก ที่โรงเรียนนครนายกวิทยาคม
 
2524
 
- 5 สิงหาคม, พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าแห่งใหม่ที่เขาชะโงก พันเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ตามเสด็จฯ  
- 11 - 13 สิงหาคม, ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครนายกจัดนิทรรศการ "เอกลักษณ์ไทย" พร้อมจัดพิมพ์หนังสือ "เอกลักษณ์ไทย"  
- ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งฉบับที่ 5  (ปีงบประมาณ 2525-29) 
- โรงเรียนเทคนิคนครนายกได้รับการยกฐานะเป็นวิทยาลัยเทคนิคนครนายก (กำเนิดมาจากโรงเรียนประถมอาชีพ (2479) แล้วพัฒนาเป็นโรงเรียนช่างไม้นครนายก (2493) โรงเรียนการช่างนครนายก (2499) โรงเรียนเทคนิคนครนายก (2522) ตามลำดับ)
 
2525-30
 
- โครงการพัฒนาลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำนครนายก เป็นโครงการพระราชดำริ ก่อสร้างทำนบดินปิดกั้นลำน้ำสาขาแม่น้ำนครนายก
 
2525-26
 
- ดำเนินการโครงการพระราชดำริ อ่างเก็บน้ำทรายทอง
 
2526-27
 
- ดำเนินการโครงการพระราชดำริ อ่างเก็บน้ำคลองโบด
 
2525
 
- ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครนายกจัดพิมพ์ "การละเล่นของเด็กจังหวัดนครนายก."  
- ตั้งศูนย์วิชาชีพนครนายก (ยกฐานะเป็นวิทยาลัยการอาชีพนครนายก, 2534)
 
2526
 
- 1 มิถุนายน, เริ่มก่อสร้างโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เขาชะโงก
 
2528-30
 
- ดำเนินการโครงการพระราชดำริ อ่างเก็บน้ำห้วยปรือ
 
2528
 
- นางทองอยู่ รักษาพล ได้รับการประกาศเป็น ศิลปินพื้นบ้านดีเด่น สาขาเพลงพื้นบ้าน จังหวัดนครนายก (เพลงระบำบ้านนา) ถึงแก่กรรมปีเดียวกัน  
- 1 กุมภาพันธ์, เปิดโรงพยาบาลอำเภอบ้านนา 
- งานสมโภช 75 ปี วัดนักบุญยอแซฟ หนองรี ต.ศรีกะอาง อ.บ้านนา นครนายก 
- 25 กรกฎาคม?, ชาวบ้านนครนายกทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาพระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดช เรื่องขอให้ทรงสร้างเขื่อนเหวนรก
 
2529
 
- 30 กรกฎาคม, พันเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระดำเนินนำนายทหารและนักเรียนนายร้อย โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เข้าสู่ที่ตั้งใหม่ ณ เขาชะโงก 
- 5 สิงหาคม พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ทรงประกอบพิธีเปิดโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พันเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ตามเสด็จฯ 
- 29 พฤศจิกายน, พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ทอดพระเนตรอ่างเก็บน้ำคลองทราย ต.เขาพระ และอ่างเก็บน้ำคลองโบด ต.พรหมณี อ.เมือง นครนายก 
- ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครนายกเผยแพร่ "ข้อมูลทางวัฒนธรรม จังหวัดนครนายก" เรียบเรียงโดย ปริศนา  สำราญกิจ (อัดสำเนา - เย็บเล่ม) 
- โครงการโบราณคดีประเทศไทย (ภาคกลาง) ฝ่ายวิชาการ กองโบราณคดี กรมศิลปากร ขุดค้นแหล่งโบราณคดีดงละคร มีนายสุรพล  นาถะพินธุ เป็นผู้อำนวยการขุดค้น 
- ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งฉบับที่ 6  (ปีงบประมาณ 2530--34)
 
2530
 
- กองทัพบกตั้งกองวิชาประวัติศาสตร์ สังกัดส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า มีพันเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงดำรงตำแหน่งหัวหน้ากองวิชาฯ
 
2531
 
- กองทัพบกยกฐานะ “โครงการเกษตรรวมใจอันเนื่องมาจากพระราชดำริ” เป็น “ศูนย์พัฒนาการเกษตรเบ็ดเสร็จ” 
- มหาวิทยาลัยศรีนคินทรวิโรฒ เริ่มโครงการพัฒนามหาวิทยาลัยศรีนคินทรวิโรฒ ศูนย์องครักษ์ จังหวัดนครนายก เพื่อให้เป็นศูนย์รวมของการพัฒนาทรัพยากรบุคคล และวิจัยสาขาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สิ่งแวดล้อม และอุตสาหกรรมแขนงต่างๆ
 
2532-33
 
- ตุลาคม 2532 - กุมภาพันธ์ 2533, กองโบราณคดี กรมศิลปากรดำเนินการขุดค้นแหล่งโบราณคดีดงละคร สนองพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อประกาศเขตโบราณสถาน และเพื่อเป็นหลักฐานทางวิชาการ นายนิคม  มูสิกะคามะ ผู้อำนวยการกองโบราณคดี เป็นผู้อำนวยการ นายพิสิฐ  เจริญวงศ์ เป็นผู้อำนวยการขุดค้นทางวิชาการ
 
2532
 
- 4 มกราคม, มีการเรียกร้องให้รัฐบาลรื้อฟื้นโครงการสร้างเขื่อนเก็บกักน้ำเหวนรก โดยการนำของ พ.ต.ท. บุญเลิศ  เลิศปรีชา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดนครนายก  
- ก่อตั้งโรงเรียนปิยชาติพัฒนา สนองพระราชดำริพลตรีหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี  
- 19 พฤษภาคม, พระราชวรนายก (เกตุ สิริวฑูฒโน) เจ้าคณะจังหวัดนครนายก เจ้าอาวาสวัดอุมธานี ต.บ้านใหญ่ อ.เมืองนครนายก เริ่มดำเนินการหล่อ "หลวงพ่อพุทธสัมฤทธิ์ สิทธิโชค นครนายกอภิปูชนีย์"  
- 1 สิงหาคม, พลตรีหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ทอดพระเนตร “โรงช้าง” หรือ “คอกช้าง” ณ หมู่ที่ 5 ต. ป่าขะ อ.บ้านนา จ. นครนายก และทรงพระราชทานแนวทางการศึกษาประวัติศาสตร์เมืองนครนายก นับเป็นจุดเริ่มต้นของการศึกษา ประวัติศาสตร์นครนายกอย่างเป็นระบบ 
 - 15 สิงหาคม, จังหวัดนครนายกแต่งตั้งคณะทำงานศึกษาประวัติศาสตร์เมืองนครนายก  
-  กองโบราณคดี กรมศิลปากร จัดพิมพ์ "รายงานผลการปฏิบัติงานที่แหล่งโบราณคดีดงละคร บ้านดงละคร ต.ดงละคร อ.เมือง จ. นครนายก ระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2532 ถึงวันที่ 20 ธันวาคม 2532." โดยอาณัติ  บำรุงวงศ์ และคณะ  
- กองโบราณคดี กรมศิลปากร จัดพิมพ์ "รายงานเบื้องต้นเรื่อง แหล่งโบราณคดีดงละคร" โดยอมรา  ศรีสุชาติ  
- 1 ธันวาคม, มีการประชุมครั้งแรกในการวางแผนสร้างมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ องครักษ์ ในสมัย ดร. ชาตรี  เมืองนาโพธิ์ เป็นอธิการบดี
 
2533
 
- 29 มกราคม, พลตรีหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ทอดพระเนตรแหล่งโบราณคดีดงละคร   
- 13 กุมภาพันธ์, สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ทอดพระเนตรสถานที่ตั้งค่ายทหารญี่ปุ่นในสงครามโลกครั้งที่ 2 บริเวณพื้นที่รอบโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า  
- 17 กุมภาพันธ์, พลตรีหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเสนอบทความเรื่อง “นครนายกกับสงครามโลกครั้งที่ 2 ” ในการสัมมนาทางวิชาการเรื่อง “ภาษากับประวัติศาสตร์ และความเคลื่อนไหวในวิชาประวัติศาสตร์ไทย” จัดโดยโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และสมาคมประวัติศาสตร์แห่งประเทศไทย ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า 
- 17 กุมภาพันธ์, นิคม  มูสิกะคามะ เสนอบทความเรื่อง "เมืองดงละคร: งานโบราณคดี" ในการสัมมนาทางวิชาการเรื่อง “ภาษากับประวัติศาสตร์ และความเคลื่อนไหวในวิชาประวัติศาสตร์ไทย” จัดโดยโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และสมาคมประวัติศาสตร์แห่งประเทศไทย ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า 
- 18 กุมภาพันธ์, พลตรีหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ นำผู้ร่วมสัมมนาทางวิชาการเรื่อง “ภาษากับประวัติศาสตร์ และความเคลื่อนไหวในวิชาประวัติศาสตร์ไทย”  ทัศนศึกษาโบราณสถานในจังหวัดปราจีนบุรีและจังหวัดนครนายก  
- 10 สิงหาคม, เปิดสำนักงานคุมประพฤติ จังหวัดนครนายก  
- โรงเรียนปิยชาติพัฒนาเปิดสอนเป็นปีแรก 
- กองจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร จัดพิมพ์ สาระสังเขปเอกสารจดหมายเหตุประวัติศาสตร์จังหวัดนครนายก เอกสาร กรมราชเลขาธิการ รัชกาลที่ 5 – รัชกาลที่ 7  
 - จังหวัดนครนายกจัดพิมพ์ "ประวัติศาสตร์เมืองนครนายก" (อัดสำเนา-เย็บเล่ม)
 
2534-37
 
- โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าดำเนินโครงการวิจัยเรื่อง "ประวัติศาสตร์เมืองนครนายก" ในความรับผิดชอบของกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา
 
2534-44
 
- มหาวิทยาลัยศรีนคินทรวิโรฒเริ่มดำเนินการตามโครงการพัฒนามหาวิทยาลัยศรีนคินทรวิโรฒ ศูนย์องครักษ์ ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 7 และ 8
 
2534
 
- ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งฉบับที่ 7  (ปีงบประมาณ 2535-39) 
 

 สมัยรัตนโกสินทร์ - ยุคปฏิรูปการเมือง (2535 - ปัจจุบัน)
 

2535-39
 
- การดำเนินโครงการศึกษาวิจัยโบราณคดีและประวัติศาสตร์ เมืองนครนายก
 
2535
 
- 7-9 กันยายน, จังหวัดนครนายกจัด การประชุมสัมมนาเชิงปฏิบัติการ "การศึกษาวิจัยทางประวัติศาสตร์เศรษฐกิจและสังคมเมืองนครนายก" ณ โรงแรมกอบเกื้อพาเลซ อ.เมืองนครนายก
 
2536-41
 
-  คุณหญิงจรัสศรี  ทีปิรัช ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดนครนายก นับเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดหญิงคนแรกของไทย  (26 มกราคม 2536 - 31 พฤษภาคม 2541).
 
2536
 
- 9 ตุลาคม, พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดชพระราชทานพระราชดำริแก่อธิบดีกรมชลประทานให้พิจารณา วางโครงการเขื่อนและอ่างเก็บน้ำคลองท่าด่าน ที่บ้านท่าด่าน ต.หินตั้ง อ.เมือง นครนายก 
- 4 ธันวาคม, พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดชพระราชทานรับสั่งถึงโครงการสร้างเขื่อนนครนายก 
 - กรมศิลปากรขุดค้นแหล่งโบราณคดีดงละคร
 
2537
 
- 23 กุมภาพันธ์, พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ทอดพระเนตรคลองสีเสียด บ.บุ่งเข้ ต.หนองแสง อ.ปากพลี คลองกลาง บ.ชำเมย ต.นาหินลาด อ.ปากพลี และคลองยาง บ.วังบอน ต.นาหินลาด อ.ปากพลี 
- มีนาคม, บริษัท คอร์ แพลนนิ่ง แอนด์ ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (Core Planning and Development Co. Ltd.) จัดทำแผนลงทุนจังหวัดนครนายก เสนอจังหวัดนครนายก 
- 6 กันยายน, กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า จัดสัมมนาทางวิชาการเรื่อง “ประวัติศาสตร์เมืองนครนายก” ที่กองวิชาประวัติศาสตร์ ฯ 
- ประกาศใช้ พ.ร.บ. สภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 กำเนิดองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.)
 
2539
 
-  4-6 กุมภาพันธ์, กรมศิลปากรจัดสัมมนาทางวิชาการเกี่ยวกับประวัติศาสตร์นครนายก 
-  กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและสำนักพิมพ์เมืองโบราณ จัดพิมพ์หนังสือเรื่อง ประวัติศาสตร์เมืองนครนายก 
- ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งฉบับที่ 8  (ปีงบประมาณ 2540-44)
 
2540
 
- พระบาทสมเด็จพระเจ้าหัวภูมิพลอดุลยเดชมีพระราชกระแสกับนายสุเมธ  ตันติเวชกุล เลขาธิการคณะกรรมการพิเศษประสานงานโครงการอันเนื่องมาจาก พระราชดำริ (กปร.) และผู้เกี่ยวข้อง เรื่องแนวทางแก้ไขดินเปรี้ยวสำหรับที่ดินของมูลนิธิชัยพัฒนา หมู่ที่ 1 บ้านหนองต้นจอม ต.บ้านพริก อ.บ้านนา จำนวน 50 ไร่ 2 งาน 73 ตารางวา  
- ประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540  
- ประกาศใช้ พ.ร.บ. องค์การบริหารส่วนจังหวัด พ.ศ. 2540 กำเนิดองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.)
 
2541
 
- 27 มกราคม, สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ประธานคณะกรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา เสด็จฯ หว่านข้าวพันธุ์สุพรรณบุรี 60 และ กข 23 ณ  แปลงนาสาธิต ในบริเวณโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า  
- 29 เมษายน, สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ทรงเกี่ยวข้าว ณ แปลงนาสาธิต โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
 
2542
 
- จังหวัดนครนายกจัดพิมพ์ "วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดนครนายก." (อัดสำเนา - เย็บเล่ม)  
 - งานสมโภช 100 ปีวัดพระคริสตประจักษ์ บ้านเล่า ต.ท่าทราย อ.เมือง
 
2543
 
- มีการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาเป็นครั้งแรก ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 
 
2544
 
- 6 มกราคม, มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร  (2 เขต)  ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 
- 29 มกราคม, มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใหม่ทั้ง 2 เขต เนื่องจากคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) พบว่า มีหลักฐานเชื่อได้ว่า การเลือกตั้งฯ  6 มกราคม มีการทุจริต 
- 1 กุมภาพันธ์, มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 11 หน่วยเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งที่ 1 (อ.เมือง และ อ. ปากพลี) เนื่องจากคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) พบว่า มีหลักฐานเชื่อได้ว่า การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใน 11 หน่วยเลือกตั้งเมื่อวันที่ 29 มกราคมนั้น  มีการทุจริต 
- 2 มิถุนายน, พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ พร้อมด้วยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงวางศิลาฤกษ์โครงการเขื่อนคลองท่าด่านอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
 

  --------------------------------------------------------------------------------

แก้ไขครั้งล่าสุด 12 สิงหาคม 2545  หมายเหตุ โปรดตรวจสอบความถูกต้องอีกครั้ง ก่อนใช้อ้างอิง

 

ที่มาของข้อมูล
กองจดหมายเหตุแห่งชาติ. (2) สร.0201.22.2/24 เรื่อง สร้างโรงงานอุตสาหกรรมทำหินที่เขาชะโงก (27 มีนาคม - 31 กรกฎาคม 2484)
เกษตรและสหกรณ์, กระทรวง. กรมชลประทาน. 84 ปี ชลประทาน. กรุงเทพฯ: สารมวลชน, 2529.
การปฏิรูปที่ดินจังหวัดนครนายก, สำนักงาน. “รายงานประจำปี 2535.” ม.ป.ป. (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).
คอร์ แพลนนิ่ง แอนด์ ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด, บริษัท.  "แผนลงทุนจังหวัดนครนายก." ม.ป.ท., 2537 (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).
จังหวัดนครนายก,  สำนักงาน. ฝ่ายแผนและโครงการ."บรรยายสรุปจังหวัดนครนายก ประจำปี 2534."  ม.ป.ป. (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).
เฉลิมเกียรติ  ขุนทองเพชร. "เศรษฐกิจและสังคมเมืองนครนายกตั้งแต่ พ.ศ. 2398 - พ.ศ. 2475." เอกสารประกอบการประชุมสัมมนาเชิงปฏิบัติการ "การศึกษาวิจัยทางประวัติศาสตร์เศรษฐกิจและสังคมเมืองนครนายก" ณ โรงแรมกอบเกื้อพาเลซ อ. เมือง จ.นครนายก, 7-9 กันยายน 2535.
ที่ระลึกในพิธีเปิดโรงพยาบาลบ้านนา, 1 กุมภาพันธ์ 2528. สระบุรี: โรงพิมพ์ปากเพรียวการช่าง 2, 2528
ทูลกระหม่อมอาจารย์. นครนายก: โมเดิร์นเพลส, 2534. (โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าจัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติ พลตรีหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ    สยามบรมราชกุมารี เนื่องในมหามงคลสมัยที่ทรงรับราชการครบ 10 ปี (พ.ศ. 2523 - 2533) และ ทรงเจริญพระชนมายุ ครบ 3 รอบ, 2 เมษายน 2534).
"เที่ยว(ป่า) วังตะไคร้." ไทยแลนด์ธุรกิจ. 1 (มีนาคม 2522): 87-89.
นวลอนงค์ ศรีตะปัญญะ. “การละเล่นของเด็กจังหวัดนครนายก.” นครนายก: ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครนายก โรงเรียนนครนายกวิทยาคม, 2525. (อัดสำเนา-เย็บเล่ม).
ปริศนา สำราญกิจ. “ข้อมูลทางวัฒนธรรม จังหวัดนครนายก ปี 2529.” นครนายก: ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครนายก โรงเรียนนครนายกวิทยาคม, 2529. (อัดสำเนา-เย็บเล่ม).
ประวัติศาสตร์เมืองนครนายก. กรุงเทพฯ: กองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและสำนักพิมพ์เมืองโบราณ, 2539.
“ประวัติศาสตร์เมืองนครนายก.” นครนายก: สำนักงานจังหวัดนครนายก, 2533. (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).
ประสิทธิ์  ตาตินิจ.  "การสังสรรค์วัฒนธรรมของชาวไทยมุสลิมในหมู่บ้านช่องตะเคียน อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก."   วารสารวัฒนธรรมไทย. 13 (เมษายน 2517) : 21-29.
ปรานี  วงษ์เทศ. "เพลงกล่อมเด็กของลาวพวน." โบราณคดี. 7 (2520).
พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา. 2 เล่ม. พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ: คลังวิทยา, 2516.
พิธีถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน ประจำปี 2543 ของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ณ วัดอุดมธานี อ.เมือง จ.นครนายก 20 ตุลาคม 2543. กรุงเทพฯ: สันติศิริการพิมพ์, 2543.
วัชรสมโภชวัดนักบุญยอแซฟ หนองรี. ม.ป.ท., 2528.
"วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดนครนายก."  นครนายก: จังหวัดนครนายก, 2542. (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).
วัฒนธรรมแห่งชาติ,  สภา.  สำนักวัฒนธรรมทางวรรณกรรม.  นครนายก. พระนคร:  คณะกรรมการประชาสัมพันธ์และพิมพ์เอกสารการจัดงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ พ.ศ. 2500.
ศรีนครินทรวิโรฒ, มหาวิทยาลัย. "โครงการพัฒนามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ศูนย์องครักษ์ จังหวัดนครนายก ฉบับแผนรวม." 2534.
ศิลปากร, กรม, กองจดหมายเหตุแห่งชาติ. สาระสังเขปเอกสารจดหมายเหตุประวัติศาสตร์จังหวัดนครนายก เอกสาร กรมราชเลขาธิการ รัชกาลที่ 5 – รัชกาลที่ 7. กรุงเทพฯ: อมรินทร์ พริ้นติ้ง กรุ๊พ, 2533. (การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทยจัดพิมพ์ เนื่องในวันพระราชสมภพ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, 2 เมษายน 2533 วันอนุรักษ์มรดกไทย) .
ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครนายก."การละเล่นของเด็กจังหวัดนครนายก."  2525.  (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).
--------.“นครนายกปริทรรศน์.” ม.ป.ป. (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).
--------. เอกลักษณ์ไทย. ม.ป.ท., 2524.
สนั่น เมืองวงษ์. “ประวัติศาสตร์ไทย ตอนที่ 1.” สงขลา: โครงการบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สงขลา ลำดับที่ 32, 2524.
สุนทรีย์ อาสะไวย์. “บทบาทของรัฐบาลและเอกชนในการพัฒนา: พิจารณาเฉพาะกรณีประวัติโครงการรังสิต พ.ศ. 2431 ถึง พ.ศ. 2457.” รายงานผลการวิจัยหมายเลข 1 สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2521.
60 ปี วิทยาลัยเทคนิคนครนายก 2538. กรุงเทพฯ: บริษัท 21 เซ็นจูรี่ จำกัด, 2538.
หอการค้าจังหวัดนครนายก. "โครงการพัฒนาแหล่งน้ำและการคมนาคม ภาคตะวันออก - จ.นครนายก." ม.ป.ป. (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).
อนุสรณ์สมโภช 80 ปี (1899 - 1979 วัดพระคริสตประจักษ์ ต.ท่าทราย อ.เมือง จ. นครนายก. ม.ป.ท., 2522.
อนุสรณ์สมโภช 100 ปี (1899 - 1999 วัดพระคริสตประจักษ์ ต.ท่าทราย อ.เมือง จ. นครนายก. ม.ป.ท., 2542.
"เอกสารแนะนำการประปานครนายก." ม.ป.ป. (อัดสำเนา - เย็บเล่ม).

พ.ต. ศรศักร ชูสวัสดิ์  รวบรวม
e-mail address:  shusawat@yahoo.com

http://www.crma.ac.th/histdept/nakorn_nayok/nayok1.htm


         เพื่อปรับปรุงข้อมูลในหน้านี้ให้ครอบคลุมกว้างขวาง ถูกต้อง และทันสมัย   ขอเชิญผู้สนใจส่งข้อมูลเกี่ยวกับจังหวัดนครนายกไปยังกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า 




บทความนี้ มาจาก ที่นี่ นครนายก NAYOKCITY.COM สัมผัสธรรมชาติ ในอ้อมกอด เขาใหญ่ ใกล้ๆแค่นี้เอง
http://www.nayokcity.com/cms

เว็ปไซท์ของบทความนี้ :
www.nayokcity.com/cms/modules//sections/index.php?op=viewarticle&artid=44